Boeken over Japan die invloed op mijn leven hebben

Het is niet mijn bedoeling om hier boekrecensies te schrijven, er zijn mensen die dat veel beter kunnen dan ik. Alleen een paar boeken die een connectie met Japan hebben, en die van invloed zijn geweest op mijn leven, wil ik hier noemen, met de bijbehorende invloed. Het eerste boek was ” Spark Joy” van Marie Kondo. Dit boek gaf tips hoe je jouw huis kunt opruimen, afscheid nemen van spullen waarvan je het moeilijk vindt om ze weg te doen, en hoe je kleding kunt opvouwen. De eerste stap om spullen waar ik herinneringen aan had, weg te doen, heeft dit boek geweldig geholpen. Van heel veel spullen heb ik foto’s gemaakt, en een paar weken geleden zelfs de laatste stap genomen, deze foto’s ook verwijderd. De manier waarop je kleding kunt opvouwen, pas ik nu al een aantal jaren toe. Het neemt minder plaats in, en ik zie wat ik heb. Kan niet meer zeggen dat ik niets heb om aan te trekken! En er zijn vast nog meer spullen die weg kunnen, maar dat komt wel weer. En de twee boeken van Marie Kondo die ik bezat, zijn al lang geleden doorgegeven.

Een ander boek is Wabi Sabi van Francesc Miralles. Het concept wabi-sabi wordt uitgelegd aan de hand van een verhaal. Alles in het leven doorloopt fases, is niet perfect en de schoonheid schuilt in het vergankelijke. Daarom kunnen Japanners ook servies koesteren waar een stukje af is, en dat repareren met goudverf. Dit concept heeft geholpen om anders naar mijn fotoboeken te kijken, door ze op mijn manier zo perfect mogelijk te willen maken, kwam er niet veel meer van terecht. Het kost te veel tijd. Wat is het belangrijkste vroeg ik mij af? Dat ik de beelden van de gebeurtenissen kan oproepen, en daarvoor hoeven de plaatjes niet perfect te zijn, of dat het helemaal mooi in een boek staat met hier en daar een bewerkte foto. Op dit moment maak ik ook boeken via de app Polarsteps polarsteps.com op mijn telefoon, dan kan ik ze na afloop van een vakantie direct bestellen. En nee, ze zijn niet perfect, maar ik kan direct wat laten zien en de beelden roep ik wel op.

Een recenter boek dat mij aan het denken heeft gezet is Ikigai door Francesc Miralles en Hector Garcia. Het boek gaat over het Japanse geheim voor een lang en gelukkig leven. Waar kom jij je bed voor uit? Het gaat over in beweging blijven en betekenis geven aan je leven. Hoe kun je nog meer betekenis aan het leven geven als je thuis moet blijven? Daar ben ik mee aan de slag gegaan, en een vriendin triggerde iets in mij dat lag te sluimeren, zij had kaarten geschreven en bezorgd bij een verzorgingstehuis. Ik kon mij herinneren dat er projecten zijn om mensen blij met een kaartje te maken, dus weer op zoek gegaan naar een paar projecten. Met alle digitale technieken is het geen probleem om een kaart te maken en te laten bezorgen. Nog leuker als er genoeg tijd is, om een kaart uit te zoeken en te posten. Het is geen probleem om naar het postkantoor te gaan en brieven te posten. Dus heb ik me bij postmaatje aangemeld, je moet wel elke keer opnieuw een verzoek om adressen indienen, postmaatje.nl Een andere website is kanjerpost.nl, daar heb ik mij ook voor aangemeld en krijg je elke week een adres door, inmiddels ook de nodige kaarten geschreven en verstuurd. Hier zijn nog genoeg postkantoren.

Vakantie in eigen huis

Op dit moment zouden wij richting Denemarken zijn vertrokken, we zijn nog niet eens in de buurt. Zoals dat voor veel mensen geldt, vluchten zijn geannuleerd, en diverse landen hebben de grenzen gesloten, kortom er kan nauwelijks gereisd worden. Dan volgt een moment van bezinning om te bedenken wat een vakantiegevoel kan geven. In Japan breken namelijk een paar vrije dagen aan, 3, 4, 5 en 6 mei, dus dan is het leuk om daar toch een invulling aan te geven. Een van de dingen die bijdragen aan het vakantiegevoel, is het zitten op een terras. Nu hebben wij een prima balkon dat we nog niet gebruikt hebben. Ook raar, hoor ik iedereen al denken, nee hoor, want in de kamer ligt vloerbedekking en daar moet ik dan met een emmer water over lopen richting het balkon. Voor veel mensen zal dit geen problemen opleveren, maar ik herinner me nog steeds het moment dat ik een emmer water in de woonkamer heb laten vallen, in een soort gelijke situatie. Gelukkig lag daar een plavuizenvloer, dus werd het eerst dweilen in de woonkamer. In Japan zijn ze erg precies met de inspectie als je gaat verhuizen. Dus had ik besloten om het balkon maar niet te gebruiken. Inmiddels loop ik heel bewust met de emmer door de woonkamer, niet denkend aan boodschappenlijstjes, maar met focus op de emmer. Helemaal volgens het concept van in het hier en nu leven. Voor de schuifpui wissel ik op een badmat van slippers, en ja, heel Japans hebben we slippers voor het balkon. Geen vlekken op het tapijt door met buitenslippers en/of schoenen binnen te lopen. De eerste stappen zijn voor elkaar, dan een tuinsetje bestellen bij Ikea. Helaas iets te laat gedaan, dat wordt pas op 7 mei gebracht. Voorlopig is het niet praktisch om buiten te eten. Gelukkig hebben we nog twee vouwstoelen liggen en een tafeltje geïmproviseerd, dus koffie en thee drinken gaat prima. Lunchen met een dienblad op schoot lukt ook.

Na een paar jaar lang Marie Kondo toegepast te hebben, proberen het aantal spullen te minderen, is dat nu toch niet helemaal gelukt. Dat wordt weer nadenken wat het huis uit kan. Ook een leuke uitdaging voor de komende dagen.

Het bijzondere aan deze tijd is, dat we ons dit jaren later nog kunnen herinneren. De meeste zaken die ik me prima kan herinneren zijn dingen die mis zijn gegaan op vakanties, zoals een taxi in Cambodja die niet kwam op het moment dat we naar het vliegveld moesten. Dan maar met een tuktuk richting het vliegveld, ook een belevenis, heerlijk op de grote weg tussen de uitlaatgassen.

Snow Monkey Park

Het bezoek aan dit park stond op het verlanglijstje van mijn gast, die hier in februari was. Dus uitzoeken hoe we daar konden komen. Met google maps kom je een heel eind. Met de Shinkansen naar Nagano, daar moesten we een lokale trein naar Yudanaka nemen. Na wat rondgevraagd te hebben op het station van Nagano, vonden we eindelijk de plaats waar we het treinkaartje konden kopen. De automaat was in het Japans, maar een zeer behulpzame medewerker deed een deurtje tussen de automaten open en tikte het juiste aantal en de bestemming in. Het afrekenen bleef over. En nee, het perron was nog niet toegankelijk. Dan weer teruglopen naar de centrale hal, wat roltrappen op, lopen en weer roltrap, was er een plaats waar we thee konden drinken. We hadden ruim een uur te overbruggen. De weg terug ging beduidend sneller, en dezelfde medewerker liet ons het perron betreden. Het was nog behoorlijk druk in de trein. In Yudanaka maar eerst de rolkoffertjes naar ons traditionele hotel, Ryokan, gebracht. Gelukkig wezen behulpzame bewoners ons de weg, anders waren we de verkeerde kant opgelopen. Het was te vroeg om in te checken, maar dat maakte niet uit. Via een steile wandeling weer richting station om iets te eten. Op het plein was nog een restaurant open, de rest van het dorp zag er gesloten uit. Het kopen van een buskaartje bleek eenvoudig, helder krijgen wanneer de laatste bus terug ging, kostte iets meer moeite. De bus naar het park, stopte geheel niet in de buurt van het park, het bleek nog 2 kilometer bergopwaarts te zijn. Blij met het geschikte schoeisel, liepen we onder een stralende zon naar boven. Daar was het pad behoorlijk modderig door de gesmolten sneeuw.

Het park blijkt een afgezet deel van een natuurgebied te zijn voor de mensen, de apen hebben de rest van de natuur ter beschikking. In de winter komen ze naar het warme water (onsen) om te spelen, en om voedsel te krijgen. De apen trekken zich niets van de mensen aan. Het is ook ten strengste verboden om etenswaren mee naar binnen te nemen en de apen aan te raken. Er staat genoeg personeel om iedereen in de gaten te houden. Die middag waren veel apen lekker aan het spelen.

De volgende ochtend zijn we terug gegaan om te kijken naar het voederen. Deze keer bracht iemand van het hotel ons wat meer bergopwaarts, zodat een deel van de wandeling ons bespaard bleef. De zon liet zich nauwelijks zien. Het voedsel, granen, waren rondo het warme bad gelegd, en daar zaten de apen rustig te eten. Regelmatig staarden ze naar de bezoekers. Nu werd er beduidend minder gespeeld, wel waren er ontzettend veel apen aanwezig en gelukkig nog niet zoveel mensen. Het werd drukker toen wij terugliepen. We probeerden nu al de mensen op gepaste afstand te passeren.

Ryokan Tawaraya

Een paar jaar geleden had ik al geroepen dat ik nooit meer traditioneel ging slapen. Toch heb ik dit weer gedaan. Om een bezoek te brengen aan het “Snow Monkey Park” moet er een hotel in de buurt worden gevonden. Veel hotels zijn er niet in Yudanaka, dus toch gekozen voor een traditioneel ryokan. Wat houdt dit in? Als je binnenkomt, dan gaan de schoenen uit, en die gaan in een schoenenkast, elke kamer heeft zijn eigen plank in de kast. De slippers die klaar leken te staan, waren voor buiten?! Op onze sokken naar de lounge en daar kregen we een doekje en kombutcha thee. Na de formaliteiten werden we naar de kamer begeleid, onze bagage was er al neergezet. Ze hadden de bedden al klaargelegd. De futon lag niet op de tatami-mat, maar op een dun matras, duidelijk om het de buitenlandse toeristen wat comfortabeler te maken. In de kamer is ook een tafel met 4 stoelen aanwezig. De tafel en stoelen zijn heel erg laag, de stoel is gewoon een zitting met leuning op de grond. Onze buttons bleven gewoon liggen, normaal gesproken worden ze overdag op geborgen in een kast. In de kamer hadden de kasten schuifdeuren.

In de kast hingen kimono’s, en een soort overjas kimono, erg handig om naar de buiten onsen te gaan, en naar de binnen onsen. Dat laatste is meer een grote badkamer, met een rechthoekige bak met het zeer warme water. Vooraf moet je je douchen, zittend op een plastic krukje. De handdoek die op de kamer ligt, moet je meebrengen. Verder lag er ook een doek om je te wassen.

Waar we erg vrolijk van werden, was het toilet met de rode slippers. Heel apart dat alleen voor het toilet de slippers klaarstonden. De verwarming was een klein apparaat dat ’s nachts uitgaat. De eerste ochtend was het ontzettend koud, maar de tweede nacht wist ik hoe de verwarming aan te zetten.

Het ontbijt was uit de kunst, zowel de smaak als het zicht, een plaatje. Ze hadden rekening gehouden van het glutenvrij bereiden. De tweede ochtend was het nog smaakvoller, de avond ervoor had ik mijn glutenvrije sojasaus gegeven, konden ze alles gewoon bereiden. Op de ochtend van vertrek werden we met de auto naar het treinstation gebracht, gelukkig hoefden we geen hellingbaan te lopen met een rolkoffertje.

Toch een beetje cultuur; Reiki

Hier komt niet een heel verhaal over de Japanse cultuur, maar alleen een klein onderdeel waar ik kennis mee heb gemaakt. Vorig jaar heb ik een workshop Reiki I gedaan in Nederland, en ik was benieuwd hoe Reiki er in Japan aan toe gaat. Het begint met een zoektocht op het internet en dan hopen dat ik iemand vind die ook Engels spreekt. Vorig jaar ben ik bij iemand geweest die op een behoorlijke afstand reizen van ons huis woont. Het was wel leuk om in een ander, rustiger, stukje Tokio rond te lopen. Weer opnieuw gaan zoeken en iemand gevonden die op 35 minuten lopen woont. Met de metro is het 24 minuten, dat verschil is zo klein dat ik liever ga lopen. Het adres ligt in de wijk Daikanyama, dat heeft echt leuke gebouwen en hoekjes. Met de juiste aanwijzingen op naar “Happy Life Creations”. Het leuke van het boeken van een behandeling is, dat je bij iemand thuis komt. Sumie woont in een appartement die voor zover ik het heb kunnen zien uit 1 ruimte bestaat (www.hl-creations.com), helaas zijn de foto’s uit google verwijderd. Ook de andere dame had een klein appartement dat uit 1 ruimte bestond. Dan moet je dus wel opgeruimd zijn als je moet slapen en werken in dezelfde ruimte. Een klein appartement in Nederland is dan meestal toch nog groter.

Reiki is een Japanse techniek voor de “healing” van geest, lichaam en ziel. Volgens de gevonden informatie betekent Rei, geest en staat Ki (Chi in het Chinees) voor levenskracht, energie. Het is in 1922 ontwikkeld door Mikao Usui in Japan. In Azie geloven ze dat er energie stroomt door lichaam, geest en ziel. Het ondersteunt het zelf genezend vermogen van het lichaam. Inmiddels zijn er meer vormen van reiki, maar ik heb bij Sumie de workshop Usui Reiki II gedaan. Op een heldere wijze heeft ze alles uitgelegd en mij laten oefenen, als een echte docent. Ze heeft ook een heldere samenvatting meegegeven. Als laatste onderdeel heb ik haar een reiki behandeling gegeven, blijkbaar was dat goed, want ik kreeg het certificaat uitgereikt. En nu maar oefenen geblazen met afstand reiki geven en op mezelf. Indien er gegadigden zijn voor een behandeling, dan zal er nog een behandeltafel aangeschaft moeten worden. Voorlopig kan ik 21 dagen last hebben van de reiniging die heeft plaatsgevonden, dus ik hoop dat ik niet onaardig ga doen. Mijn echtgenoot is even “gevlucht”­čśé naar Canada.

Met een frisse blik blijven kijken

Het blijft een uitdaging om met een frisse blik door het leven te gaan en ” nieuwe” dingen te ontdekken, niet als een ontdekkingsreiziger, maar als iemand die het niet gewoon beschouwt dat hij het voorrecht heeft om in Japan te wonen.

Als expat die weet dat hij maar kort hier verblijft, stort ik me niet in de Japanse cultuur, ga ook geen Japans leren. Maakt dat het leven moeilijk hier? Nee, want dankzij de ontwikkeling die het internet heeft doorgemaakt, kun je met google maps en google translate een heel eind komen. Dertien jaar geleden wist je nooit zeker of je op de juiste plaats uitkwam als je hulp vroeg, men stuurde je gewoon de verkeerde kant op als men het antwoord niet wist. Nu kan iedereen met behulp van het internet navigeren. Toeristen kunnen hier een speciale simkaart kopen of een……. huren op het vliegveld, zodat je altijd internet hebt. Het openbaar vervoer is uitstekend, veel kaartjesautomaten hebben een knop om de engelse versie te kiezen.

Als je genoeg saldo op de openbaar vervoerkaart zet, zoals de Suica of Pasmo, dan kun je er ook mee betalen in de taxi. Het heeft even geduurd, maar laatst toch gedaan en dat scheelde heel wat wisselgeld. Ook al is het geven van een fooi niet gebruikelijk, in de taxi laat je meestal het kleine geld wel achter.

Tijdens het reizen in de metro is het nog steeds behoorlijk stil. Er liggen wel wat minder mensen te slapen, de meesten zitten op hun mobiele telefoon te kijken. Ze doen een spelletje, kijken een film of social media. Zelf probeer ik dan elke keer maar de aandacht op iets anders te vestigen, kijken naar de schoenen die de medepassagiers dragen. Soms zitten daar kleurrijke exemplaren bij. Het is mij helaas nog niet gelukt om daar een leuke foto van te maken.

Tanabata

Vorig weekend was er weer iets te vieren, namelijk het kijken naar twee heldere sterren aan de Melkweg. Het gaat oude ster Altair van het sterrenbeeld Arend (Aquila) en de ster Wega of de hardster van het sterrenbeeld Lier.

Volgens een oude Chinese legende zijn deze sterren het paar Kengya en Shokujo die van elkaar hielden. Kengaya was een herder en Shokujo een weefster. Shokujo heeft de god van de hemel boos gemaakt, en moest naar de hemel. Ze kreeg toestemming om haar man 1 keer per jaar te ontmoeten, in de nacht van 7 juli. Deze legende dient als achtergrond voor het ” Tanabata” feest.

Het feest schijnt populair te zijn geworden in de zogenaamde Edo-periode (1603-1868).

Op diverse plaatsen staan bamboetakken met stukken gekleurd papier en stiften er naast. Iedereen mag een wens op een gekleurd stukje papier schrijven, en aan een bamboestok bevestigen. De bamboestok wordt versiert met andere decoraties en vaak wordt er ook fruit geofferd. En deze wensen komen uit, is het geloof. Op diverse plaatsen kom je de stokken tegen, voor restaurants of binnen, en ook zagen we het bij een ingang van Yoyogi Park in Tokio. Uit een boek begrijp ik dat het vooral met de kinderen wordt gevierd.

De volgende dag op 8 juli, zijn alle takken verdwenen. Op het internet had ik gelezen dat deze takken dan werden geofferd in het water. Ik vermoed dat dit nu niet meer gebeurd.

Voor mij opvallende zaken

Of dingen typisch Japans zijn, dat wil ik niet direct beweren, maar er zijn wel een aantal zaken die mij opgevallen zijn. Als eerste de rijen, voor alles is er wel een rij. In sommige supermarkten is het ook opletten waar je gaat staan, een rij voor een centraal punt en dan mag je daarna naar de kassa die beschikbaar komt, het is een soort voorsorteren. Niet even snel passeren omdat het zo ” leeg”. is bij de kassa’s. En ook op straat staan er soms rijen waarvan het mij niet duidelijk is waarop de mensen wachten. Voor restaurants is het zeer gebruikelijk, dus zitten wij ook rustig in de rij.

En bij roltrappen in de metrostations zijn er ook rijen als het druk is, maar er is een manier om dit te omzeilen, je gaat aan de rechterkant de roltrap op, je moet dan wel blijven lopen. Dit is de snelle rij. Het was een kwestie van observeren, en imiteren!

Ze werken hier heel erg netjes, als er een heg gesnoeid wordt, dan ligt er op straat een soort zeil waarop het snoei afval wordt opgevangen. Ook staan er genoeg mensen om de veiligheid van de voorbijgangers te garanderen. Ook als er in huis wordt gewerkt, gaan de schoenen uit en wordt de reparatie netjes uitgevoerd en alles opgeruimd.

En de drankautomaten, bij wijze van spreke staat op elke hoek van de straat een automaat waaruit je water, frisdrank of bier kunt halen. Het betalen gaat met munten of met de openbaar vervoerkaart, zo’ n prepaid kaart waar je zelf geld op zet. Met die kaart kun je ook de taxi betalen en in de kleine winkels, uiteraard moet het saldo toereikend zijn. Om verder te gaan op het onderwerp drinken, in de meest restaurants is er een plaats waar je zelf het water kunt halen. Daar hoeft niet voor betaald te worden. Soms heeft het nog een smaak van vers fruit of een kruid.

Het buigen van een persoon na het verlenen van een dienst of bij het afscheid. Zelfs als de bus naar het vliegveld vertrekt, buigt het assisterende personeel bij het vertrek van de bus. En de witte handschoenen zijn ook nog geen verleden tijd. Ik wil niet beweren dat elke taxichauffeur witte handschoenen aan heeft, maar een groot aantal wel.

Kappadori bashi

Deze straat staat bekend om zijn hoeveelheid keukenspullen, niet alleen voor de particulier, maar ook voor restaurants. Er is een winkel die een uitgebreide collectie plastic eten verkoopt, een zaak met uithangborden en menustandaards. Dan de vele servies-, potten en pannen- en messenzaken. Deze straat bevindt zich niet zo ver van een beroemde tempel in Asakusa, dat elke dag van de week ontzettend veel bezoekers trekt.

Japanse messen zijn wereldberoemd bij de (hobby) koks. Er zitten diverse messenzaken hier, maar wij kozen voor Union Commerce. Ze hebben het merk ” Mac”, en uiteraard nog veel andere merken. Binnen mocht er niet gefotografeerd worden. De winkel is gemakkelijk te herkennen aan de uitrusting van het harnas buiten. Het is een zeer kleine zaak en je bent de hele tijd bezig om opzij te stappen als er een klant binnenkomt. Met een beetje geduld en hulp van een medewerker, is het juiste mes te vinden. De medewerkers zijn niet zeer toeschietelijk, waarschijnlijk omdat er veel toeristen alleen even binnenlopen. Als je serieus bent, dan zijn ze wel in de weer. En onze zorg dat we geen nieuw mes kregen, bleek onterecht. De tentoongestelde messen gaan terug aan de wand en er wordt een doos gehaald met een nieuw mes. Het mes wordt ook gedemonstreerd, door een stukje van een krant te snijden. Ook heb ik weer wat geleerd, het mes dat ik 13 jaar geleden kocht, blijkt helemaal niet geschikt te zijn voor botten, maar juist voor harde groentesoorten zoals wortel! Nu gebruik ik het met plezier. In de winkel heb ik namelijk een mes gezien om botten de snijden, die hoeft niet in de verzameling.

De rest van de straten zijn leuk als je van rommelige winkels houdt en niet alledaagse dingen wilt zien. Het is erg leuk om etalages en de uitstallingen te bekijken en niet te vergeten het plastic voedsel dat er zeer natuurgetrouw uitziet. Helaas wel prijzig, het is ook voor de restaurants bedoeld. Voor de toerist zijn er sleutelhangers, magneten en dergelijke.


Roppongi Hills en Tokyo Sky View

Roppongi is een wijk van Tokio waar veel expats wonen. In de wijk bevindt zich het gebouw Roppongi Hills waar onder andere een winkelcentrum zit, een museum en Tokyo View met een buitenterras dat alleen bij goed weer, dat wil zeggen weinig wind, toegankelijk is.

Omdat bezoekers graag de berg Fuji willen zien, is het zaak om de weersverwachtingen goed in de gaten te houden. Bij onbewolkt weer is de kans het grootst dat Fuji vanuit een uitkijkpunt zichtbaar is. De kans deed zich voor, dus op naar Roppongi Hills, via een wandeling door een woonwijk die er weer anders uitziet dan de buurt waar wij wonen.

Vanuit Tokyo Sky View

Om naar het uitzichtpunt te kunnen, moet je een combinatie kaartje kopen, ook van het Mori Art Centre (museum). Dat is een museum met moderne kunst en zogenaamde ” installaties”. Het is erg bijzonder om te zien, en een aantal dingen waren fascinerend. Een kleine impressie wordt weergegeven, er moeten nog wat verrassingen overblijven. Het eerste bezoek brachten we aan Tokyo View. Je kunt er rondlopen en onze moeite werd beloond, Fuji was te zien! Ook hadden we zicht op de wijk waar wij wonen. Dankzij de in mijn ogen vreemde dakconstructie (soort van rode hoed) van een gebouw aan de overkant van de straat, was het gemakkelijk om te bepalen waar ons complex zich bevindt.